Planujesz dziecko? Dowiedziałaś się właśnie, że jesteś w ciąży? Nie wiesz, jak odnaleźć się w pracy w nowym „odmiennym stanie”? Nie wiesz jak pogodzić dotychczasowe obowiązki z  samopoczuciem w ciąży? Skorzystaj z naszego poradnika, a dowiesz się, czego możesz oczekiwać od swojego pracodawcy, a także jakie obowiązki masz wobec niego.

Praca a ciąża

Jeśli jesteś w ciąży, Twój pracodawca ma obowiązek chronić Twoje zdrowie i bezpieczeństwo. Podlegasz także ochronie przed niesprawiedliwym traktowaniem, czy zwolnieniem, a także przysługuje ci specjalny płatny urlop na opiekę prenatalną nad dzieckiem, którego się spodziewasz.

Pamiętaj, że nie tylko Twój pracodawca ma obowiązki względem Ciebie, ale też Ty masz obowiązki wobec niego. Po pierwsze musisz zawiadomić pracodawcę o swoim stanie co najmniej 15 tygodni przed planowanym porodem. Jeśli nie wiesz, że jesteś w ciąży, powinnaś zawiadomić go, jak tylko potwierdzisz ten fakt.

Masz także obowiązek poinformowania pracodawcy, kiedy planujesz rozpocząć urlop macierzyński. Dodatkowy specjalny urlop, poświęcony opiece prenatalnej możesz wykorzystać tylko wtedy, kiedy zawiadomisz pracodawcę o swoim stanie.

Informując pracodawcę wcześniej, dajesz mu czas na załatwienie wszystkich formalności, związanych z nową sytuacją. Nie jest to bez znaczenia, bo w każdej chwili mogą wystąpić komplikacje zdrowotne.

Urlop na opiekę prenatalną

Urlop taki przysługuje Ci niezależnie od stażu pracy. Pracodawca może jednak poprosić o zaświadczenie, potwierdzające, że jesteś w ciąży albo że wybierasz się na kolejną wizytę lekarską, badania lub zajęcia w szkole rodzenia. Wskazane jest korzystanie z urlopu z umiarem. Jeśli masz okazję wykonać badania, czy umówić się na wizytę poza godzinami pracy, wykorzystaj to!

Urlop prenatalny dla ojców

Zgodnie z prawem ojcom nie przysługuje prawo do urlopu prenatalnego, podczas którego mogą towarzyszyć ciężarnym partnerkom podczas badań. Zdarza się jednak, że pracodawcy wychodzą naprzeciw potrzebom pracowników i godzą się na wzięcie przez nich wolnego, a następnie odpracowanie zaległości.

Zapłodnienie in vitro a Twoje szczególne prawa w pracy

Jeśli jesteś w ciąży przez zapłodnienie in vitro (IVF) przysługują ci takie same prawa, jak kobiecie w ciąży, która jest skutkiem naturalnego zapłodnienia. Oznacza to jednak, że urlop prenatalny przysługuje Ci dopiero w momencie implantacji zarodka. Etap starania się o dziecko nie jest objęty opieką prenatalną.

Bezpieczeństwo w pracy

Jak wspomniano wcześniej warto wcześniej zawiadomić pracodawcę o tym, że jesteś w ciąży. Ma to niebagatelne znaczenie, szczególnie w sytuacji, kiedy miejsce pracy w szczególny sposób naraża Cię na niebezpieczeństwo, np. przez promieniowanie, czy inne niekorzystne czynniki. Zdarza się, że warunki pracy mogą szkodliwie oddziaływać nie tylko na kobiety w ciąży, ale także w wieku prokreacyjnym.
Uświadomienie  pracodawcy o Twoim stanie pozwoli mu podjąć działania, konieczne  do podjęcia dalszych działań.

Ocena ryzyka przez pracodawcę

Pracodawca powinien rozważyć, jakie ryzyko w kontekście ciąży wiąże się ze stanowiskiem, na którym pracujesz. Być może wskazane będzie wprowadzenie pewnych zmian tak, aby optymalnie chronić zdrowie Twoje i Twojego dziecka. Oceniając ryzyko i przystosowując stanowisko pracy do nowych warunków, pracodawca powinien ściśle z Tobą współpracować.

Możliwe zagrożenia, z jakimi możesz się spotkać w miejscu pracy to:
·         Konieczność przenoszenia ciężkich ładunków;
·         Konieczność spędzania wielu godzin, siedząc lub stojąc;
·         (Zbyt) długi czas pracy;
·         Narażenie na szkodliwe (toksyczne substancje);

Jeśli wystąpi jakiekolwiek zagrożenie, masz prawo wymagać, żeby pracodawca podjął działania, zmierzające do jego likwidacji, a jeśli nie jest to możliwe, powinien przenieść Cię na inne stanowisko. Jeśli także to nie jest możliwe, powinien zawiesić Cię w pracy na czas ciąży, wypłacając Ci w całości wynagrodzenie.

Jeśli dostrzegasz zagrożenie, a Twój pracodawca nie....

Jeśli w Twojej ocenie pracodawca nie widzi zagrożeń, szkodliwych dla Twojego zdrowia, powinnaś zasięgnąć porady inspektora ds. bezpieczeństwa, a także porozmawiać bezpośrednio z pracodawcą. Jeśli pracodawca w dalszym ciągu uchyla się od  podjęcia działań, wskazany jest kontakt z infolinią Health and Safety Executive.

Obowiązkowy urlop macierzyński

Po urodzeniu dziecka masz obowiązek skorzystania z ustawowego urlopu macierzyńskiego, który trwa dwa tygodnie.

Łamanie praw kobiet w ciąży

Może zdarzyć się, że Twoje prawa nie będą respektowane i będziesz dyskryminowana ze względu na Twój stan.

Twój pracodawca może np. zwolnić Cię pod pretekstem redukcji zatrudnienia, ograniczenia liczby godzin pracy bez Twojej zgody lub nakładania na Ciebie obowiązków, niedostosowanych do Twojego stanu. Pracodawca nie ma prawa zmienić warunków zawartej z Tobą umowy podczas Twojej ciąży.

Artykuł opracowano na podstawie http://www.direct.gov.uk/en/Parents/Moneyandworkentitlements/WorkAndFamilies/Pregnancyandmaternityrights/DG_10026556 (11.02.2011)